Als je je verdiept in de geschiedenis van je stad dan zal je ontdekken dat steden in het verleden georganiseerd waren rondom voedsel. Er konden pas steden ontstaan toen we hadden ontdekt hoe we voldoende voedsel van buiten de stad konden aanvoeren, bewaren en verdelen. Aan de straatnamen kan je nog zien hoe dit georganiseerd was. In Den Haag  bjivoorbeeld: Grote Markt, Dagelijkse Groenmarkt, Vismarkt, Kalvermarkt en Lange Beestenmarkt. Met de groei van de steden en steeds langere voedselketens kwam ons voedsel verder en verder van ons af te staan. Nu zien we van de voedselketen in de stad alleen nog het laatste stukje: de supermarkt en wat er op ons bord belandt. Carolyne Steel, schrijfster van ‘de hongerige stad’ en ‘sitopia’ laat zien hoe deze ontwikkeling ertoe heeft geleid dat we de verbinding met ons eten zijn kwijtgeraakt.

Met ‘Voedsel in het hart van de stad’ wilden we voedsel weer een bewuste plek geven in het leven van mensen en fysiek in de structuur van onze eigen stad. Dit initiatief nam ik samen met Pauline van den Broeke (Can you Imagine) en Eline Keus (OASE Stedenbouw en landschap). Vergelijkbaar met een fietsinfrastructuur die maakt dat mensen eerder de fiets pakken, werkten wij aan een ‘voedselinfrastructuur’ die maakt dat mensen eerder op het idee komen zelf groenten te kweken of hun groenten van de boer dichtbij te halen. Dit betekent dat mensen meer lokaal hun voedsel gaan organiseren en dat er onder andere minder CO2 geproduceerd wordt. Wij zijn dit project gestart omdat we zien dat er al vele groene en stadslandbouwinitiatieven zijn in Den Haag, maar dit heeft tot nu toe nog niet geleid tot een lokale voedselstructuur. Op allerlei plekken zagen we mensen al initiatieven nemen om weer opnieuw de verbinding te leggen ons voedsel; een eigen moestuin, stadslandbouw of lokaal eten kopen. In Den Haag zijn er vele initiatieven. Wat wij graag toe willen voegen is een stedelijke en sociale structuur die voor zoveel mogelijk mensen aanknopingspunten biedt om ‘iets’ met voedsel te doen. Op deze pagina een greep uit de activiteiten

 

fietstocht 6 juni 2015

Er zijn in Den Haag meerdere organisaties die zich inzetten voor dit gezonde, duurzame voedselsysteem door plekken te creëren waar mensen in de stad lokaal voedsel kunnen vinden: deze plekken willen we verbinden en zichtbaar maken. Op 6 juni – dag van de Stadslandbouw organiseerden we voor het eerst een voedselfietstocht: een bezoek aan 6 initiatieven in Den Haag en een gesprek over wat dit betekent voor je eigen eten. Opvallend na deze dag was het enthousiasme bij de deelnemers, zij wilden meteen weten wat ze konden doen. Daar is het aanbod dan nog best mager: als je meer lokaal voedsel wil eten dan kan je bijvoorbeeld naar Lekker Nassûh een gemeenschap van mensen die lokale groenten inkoopt van boeren uit de buurt. Ook kan je natuurlijk zelf ergens groenten kweken of zelf op voedseltocht gaan naar boeren uit de buurt om je lekkere hapjes te vergaren. Maar dit vraagt allemaal veel initiatief en moeite van de stedeling. Voor het ‘gewone’ publiek is dit vaak een brug te ver. Hier valt eens te meer op hoe de supermarkten de touwtjes in handen hebben. Maar ook viel ons op dat de stadslandbouwinitiatieven allemaal kampen met hetzelfde probleem: ze zoeken vrijwilligers, ze hebben moeite om de touwtjes financieel aan elkaar te knopen. Als ze goede vrijwilligers hebben dan zijn dat vaak mensen die tijdelijk uit het arbeidsproces vallen. Zodra deze mensen weer gewoon kunnen werken hebben ze geen tijd meer en moet het project op zoek naar nieuwe vrijwilligers. Door de fietstocht bleken de projecten van elkaar te leren door elkaars verhalen te horen. Dat was een eerste stap om samen sterker te staan.

Waarom mensen moestuinieren

We interviewden mensen die een moestuin van de gemeente hebben op het Zuiderpark. We vroegen: waarom is dit tuintje belangrijk voor jou en voor de wijk? De middag liet ons ervaren hoe alleen al een gesprek kan verbinden: we verlieten het Zuiderpark vol warme gevoelens en dankbaarheid voor deze contacten en inzichten. We zagen dat mensen uit allerlei culturen vaak dezelfde redenen hebben om te moestuineren: je bent buiten, tuinieren is een moment van bezinning, en de groenten zijn biologisch. Ook werden als redenen genoemd: ‘dan komt mijn moeder in beweging en onder de mensen’, ‘ik vind het leuk om anderen te ontmoeten op de tuin’ en ‘ach, voor de hoeveelheid groente hoef ik het niet te doen, het gaat meer om het wonder van het kweken zelf, dat er uit een klein zaadje echt eten groeit’.

 

 

 

Samenwerken aan onze roots

Op 10 april organiseerden we de bijeenkomst ‘Samen werken aan onze roots’ in opdracht van het Ministerie van Economische zaken. Doel van de bijeenkomst was om te onderzoeken of er in de stadslandbouwinitiatieven aanknopingspunten zitten voor vernieuwing van het Europees Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.  We hebben een beeldend verslag gemaakt met als sleutelwoord ‘schaalverfijning’. verslag samenwerken aan onze roots definitieve versie

 

Stedelijke structuren

We organiseerden gesprekken met de vraag hoe een stedelijke voedselstructuur die uitnodigt tot lokaal voedsel en duurzaamheid eruit zou zien. Onze conclusie was dat er een ruimtelijk schaalniveau ontbreekt in de voedselketen. De voedselstructuren in de landbouw zijn zo grootschalig vormgegeven dat een boer/tuinder produceert voor de wereldmarkt: anoniem en in grote hoeveelheden. De stadslandbouwinitiatieven en initiatieven voor korte ketens zijn nu nog kleinschalig en kunnen dus moeilijk aansluiting vinden: ze zijn gewoon te klein om echt iets te betekenen voor het inkomen van een boer. Bovendien opereren consumenten vaak in de stad en boeren daarbuiten. Er is dus geen natuurlijke verbinding. Tegelijkertijd is het voor beide kanten wenselijk om de verbinding tussen producent en consument weer te maken en biedt dit kansen voor het stimuleren van een
regionale economie. We tekenden groen(t)routes door de stad. Zones waar je voedsel kan beleven. We vroegen ons af: helpt eetbaar groen mensen inderdaad om zich thuis te voelen? 

Uit alle activiteiten ontstond in november 2019 Ons Eten Den Haag met de ambitie om de beschikbaarheid van lokaal voedsel in Den Haag uit te breiden, een voedselstrategie te ontwikkelen met elkaar en de gemeente waardoor er bijvoorbeeld veel meer groene eetbare structuren in de stad komen en we een nieuwe voedselomgeving creëren. Ook willen we met wijken samen de kans benutten die voedsel heeft als middel voor gemeenschapszin. Samen koken en eten is een basis voor sociale cohesie, steun en opbouw in de wijk. Door als vereniging de samenwerking rond voedsel te versterken hopen we de voedselbeweging in de stad te versterken en de gelegenheid te bieden elkaar te ontmoeten.

We willen dat boeren wèl een eerlijke prijs krijgen en gewaardeerd worden voor hun goede zorg voor bodem, natuur en omgeving. We willen weten waar ons eten groeide: in welk landschap, we willen onze omgeving, ons biotoop positief beïnvloeden door wat we eten; waarbij we invloed hebben op de kwaliteit en gezondheid doordat we weten hoe het geteeld is. Zo willen we samen een voedselsysteem maken dat meerwaarde heeft voor iedereen.